"Vertel eens over een keer dat je onder druk moest presteren." Bij zo'n vraag schiet je hoofd vaak leeg, of je vertelt een lang verhaal zonder duidelijk einde. De STAR-methode helpt je om in een paar minuten een helder en overtuigend voorbeeld te geven. Hieronder lees je wat de vier stappen zijn, hoe je je verhalen vooraf voorbereidt en welke fouten je beter kunt vermijden.

Wat is de STAR-methode?

Veel werkgevers stellen in een sollicitatiegesprek gedragsvragen. Daarbij vragen ze niet wat je zou doen, maar wat je in een echte situatie hebt gedaan. Het idee: hoe je het vroeger aanpakte, zegt iets over hoe je het straks aanpakt. Je herkent zo'n vraag aan woorden als "Vertel over een keer dat..." of "Geef een voorbeeld van...". Een paar van deze vragen zie je ook in veelgestelde vragen bij een sollicitatiegesprek.

STAR staat voor vier stappen die je in deze volgorde vertelt:

  • Situatie: waar was je, wanneer en wat speelde er? Eén of twee zinnen.
  • Taak: wat was jouw rol of wat werd er van jou verwacht?
  • Actie: wat deed jij concreet? Dit is het belangrijkste deel.
  • Resultaat: wat leverde het op, liefst zo concreet mogelijk?

Je hoort ook vaak STARR. De extra R staat voor Reflectie: wat heb je geleerd en wat zou je een volgende keer anders doen? Veel interviewers vragen daar vanzelf naar, dus neem het mee in je voorbereiding.

Een voorbeeld: van vaag naar sterk

Stel, je solliciteert als klantenservicemedewerker en krijgt de vraag: "Vertel over een keer dat je met een boze klant te maken had."

Zwak"Dat gebeurt wel vaker. Ik blijf dan altijd rustig en probeer de klant te helpen. Meestal komt het wel goed."

Sterk"Een klant belde voor de derde keer omdat zijn pakket nog niet was aangekomen (S). Ik had die dag dienst en wilde voorkomen dat hij weer zonder oplossing ophing (T). Ik heb meteen de vervoerder gebeld, ontdekt dat het adres verkeerd was ingevoerd en een nieuwe zending geregeld met levering de volgende dag. Daarna heb ik de klant zelf teruggebeld (A). Hij kreeg zijn bestelling een dag later en bedankte ons in een review (R). Sindsdien controleer ik bij een klacht over een pakket eerst het adres."

Het zwakke antwoord zegt alleen hoe je meestal bent. Het sterke antwoord laat zien wat je deed, en de werkgever kan zich er iets bij voorstellen. De laatste zin is de reflectie uit STARR. De letters tussen haakjes zeg je natuurlijk niet hardop: die staan er alleen om de opbouw te laten zien.

Zo bereid je je STAR-verhalen voor

Welke onderwerpen terugkomen, staat meestal gewoon in de vacature. Werk zo:

  • Lees de vacature en onderstreep de eisen en eigenschappen, zoals samenwerken, klantgericht of zelfstandig.
  • Zoek per eis een situatie uit je werk, opleiding of vrijwilligerswerk waarin je dat liet zien.
  • Schrijf per verhaal de vier stappen in steekwoorden op, niet als volledige tekst.
  • Zorg dat er een paar verschillende verhalen tussen zitten: een succes, een lastige samenwerking en een fout waar je van leerde.
  • Oefen elk verhaal een keer hardop en kijk hoe lang het duurt. Twee minuten is meestal genoeg.

Je CV is daarbij een goede bron. Elk resultaat dat je onder je werkervaring noemt, is eigenlijk het einde van een STAR-verhaal. Staan daar nog vooral taken, lees dan werkervaring op je CV beschrijven. Een betere CV-tekst levert je meteen betere verhalen voor het gesprek op.

Veelgemaakte fouten

"Wij" in plaats van "ik". Je werkte misschien in een team, maar de werkgever wil weten wat jij deed. Zeg dus "ik belde de leverancier" en niet "we hebben het opgelost".

Te lang bij de situatie blijven. Houd de situatie kort en besteed de meeste tijd aan wat jij deed.

Geen resultaat noemen. Een verhaal zonder einde blijft hangen. Het resultaat hoeft geen groot succes te zijn, maar maak het wel concreet: de klant kreeg zijn pakket, het rooster was op tijd rond, de nieuwe collega kon na een week zelfstandig werken.

Een verzonnen of te mooi verhaal. Interviewers vragen vaak door: "Wat zei je collega toen?" of "Wat zou je nu anders doen?" Een echt verhaal kun je moeiteloos aanvullen, een verzonnen verhaal niet.

Als je even geen voorbeeld weet

Krijg je een vraag waar je niets op hebt voorbereid, neem dan rustig een paar seconden bedenktijd. Dat is normaal en beter dan meteen een half verhaal beginnen. Kijk dan of een van je voorbereide verhalen past: een voorbeeld over een drukke periode kan ook een vraag over plannen of samenwerken beantwoorden. Lukt het echt niet, vertel dan eerlijk dat je die situatie nog niet hebt meegemaakt en hoe je het zou aanpakken. De vaardigheden die je in je verhalen laat zien, kun je ook goed terugzien op je CV. Lees daarvoor vaardigheden op je CV.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen STAR en STARR?
STARR heeft een extra R van Reflectie: wat heb je ervan geleerd en wat zou je een volgende keer anders doen? Die vraag krijg je vaak als vervolgvraag. Bereid hem dus altijd voor, ook als de interviewer het woord STAR gebruikt.

Hoeveel STAR-voorbeelden moet ik voorbereiden?
Zorg voor vier tot zes verhalen die samen de belangrijkste eisen uit de vacature dekken. Eén verhaal kan vaak meerdere vragen beantwoorden: een voorbeeld over een drukke periode laat zowel zien dat je stressbestendig bent als dat je kunt plannen.

Mag ik een voorbeeld gebruiken dat niet goed afliep?
Ja, zeker bij een vraag als "Vertel over een fout die je maakte." Laat dan duidelijk zien wat je daarna deed en wat je ervan leerde. Een eerlijk verhaal met een goede les is sterker dan een verhaal waarin alles vanzelf goed ging.

Wat als ik weinig werkervaring heb?
Haal je voorbeelden dan uit je opleiding, stage, bijbaan, sport of vrijwilligerswerk. Een groepsopdracht die bijna misliep of een drukke zaterdag in de winkel werkt prima, zolang je duidelijk vertelt wat jij zelf deed.

Je verhalen uit je eigen CV halen

De beste STAR-verhalen liggen al in je eigen werkervaring. Bij sollicitatiegesprek voorbereiden upload je je CV en plak je de vacature: je krijgt 15 vragen die bij die functie passen, met voorbeeldantwoorden en STAR-verhalen uit je eigen ervaring. De eerste 3 vragen zie je gratis, alles krijg je voor eenmalig €9,95. Wil je eerst je CV zelf sterker maken? Bij CVfixer zie je het verbeterde CV gratis en betaal je pas vanaf €7,95 als het je bevalt.